สังฆะใจ – Our little journey to the heart of understanding.

กระ zen กระสาย 6
ปาฏิหาริย์แห่งจิตที่งดงาม

คำว่า ติช ในนาม ‘ติช นัท ฮันห์’ ของท่านเป็นคำเรียกสงฆ์ในภาษาเวียดนาม คำว่า นัท หมายถึง ความเป็นหนึ่ง คำว่า ฮันห์ หมายถึงการเคลื่อน หรือกิริยาที่งดงาม ช่างเป็นนามที่ตรงกับจริยวัตรของท่าน เพราะตลอดชีวิตของท่านเป็นการเคลื่อนไหวอันงดงามสู่ความเป็นหนึ่งเดียวของ มนุษยชาติ

ติช นัท ฮันห์ ในวันนี้เป็นพระเซนชาวเวียดนามวัยกว่าแปดสิบ แม้จะเข้าสู่ร่มเงาของวัดมาตั้งแต่อายุสิบหก แต่ท่านก็ผ่านชีวิตทางโลกมาอย่างโชกโชน สงครามเวียดนามทำให้ท่านเห็นว่า พระมีหน้าที่ช่วยเหลือผู้คนในสังคม ไม่ใช่จำวัดอยู่ในมุมสงบ ไม่รับรู้ความเป็นไปของโลก

ตลอดชีวิตของท่าน ท่านเป็นมากกว่าพระ เป็นนักต่อสู้เพื่อสันติภาพด้วย ท่านเชื่อว่าพระก็คือคน ไม่ใช่ผู้วิเศษ ท่านปล่อยใจไปตามธรรมชาติ เข้าใจมัน แต่ไม่ฝืนมัน ยกตัวอย่างเช่น ยามเมื่อได้ยินข่าวความตายของเพื่อน ชาวบ้าน และคนเวียดนามที่ถูกฆ่าจากสงคราม หยาดน้ำตาก็ร่วงไหลจากนัยน์ตาท่าน

ท่านไม่เชื่อในเรื่องปาฏิหาริย์ ท่านเขียนว่า “ปาฏิหาริย์มิใช่การเดินบนผืนน้ำ ปาฏิหาริย์คือการเดินบนแผ่นดินสีเขียวในขณะจิตปัจจุบัน ดื่มด่ำชื่นชมกับสันติและความงามที่ปรากฏอยู่ ณ ปัจจุบันขณะ”

และเป็นปัจจุบันขณะนี่เองที่เป็นหัวใจของปรัชญาพุทธ ใช้ชีวิตในเวลานี้ ขณะจิตนี้ ไม่ใช่ในอดีตที่ผ่านพ้น และอนาคตที่ยังมาไม่ถึง ท่านสอนเรื่องปาฏิหาริย์แห่งการตื่นอยู่เสมอ การรักษาจิต การตื่นการเข้าใจโลกและสังคม

ติช นัท ฮันห์ ใช้ชีวิตในต่างประเทศมานานปี หาทางเผยแพร่หลักการใช้ชีวิตอย่างเรียบง่าย การใช้สติในชีวิตประจำวัน และส่งเสริมสันติภาพ

ยุคต้นของทศวรรษ 60’s ท่านก่อตั้ง ‘โรงเรียนเยาวชนเพื่อการบริการสังคม’ เพื่อช่วยเหลือคนที่เดือดร้อนจากสงครามเวียดนาม สร้างบ้านและโรงเรียนใหม่ที่ถูกทำลาย รวมไปถึงสถานที่รักษาพยาบาล

สงครามเป็นสิ่งที่เลวร้ายที่สุดของมนุษย์ แต่ท่านเชื่อและแสดงให้คนเห็นว่า มนุษย์เราเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้นได้ จะมีทางใดที่เปลี่ยนแปลงตัวเองให้ดีขึ้น หากมิใช่การเริ่มต้นเสริมสร้างจิตใจให้งดงามก่อน?

ในวัยแปดสิบกว่า ท่านยังชอบเดินชมสวน และทำสวน ท่านบอกว่า เราทุกคนควรทำตัวเป็นคนสวน ดูแล ‘สวน’ ของเรา เองอย่างทะนุถนอม

หากสวนคือจิตใจของเรา เมล็ดพืชก็คือความคิด ซึ่งมีทั้งเมล็ดพันธุ์ที่ดีและไม่ดี เราควรรักษาความคิดที่ดี ไม่ให้มันถูกโรคร้ายคุกคาม ปลูกฝังมันในดินดี รดน้ำพอเหมาะ ให้มันได้รับแสงสว่างเพียงพอ ให้ปุ๋ย หมั่นถางหญ้าคา วัชพืชออกไป ต้นไม้แห่งชีวิตจึงสามารถงอกงามกลางสวนสวย ออกดอกผลน่าชื่นใจ

แน่ละ จะปลูกพืชได้ ต้องลงมือขุดดินเอง มืออาจเลอะดิน แต่ผลที่ออกมาคือสวนงาม

หลักเซนสอนให้เราเรียนรู้ชีวิตได้จากธรรมชาติ จากการปลูกต้นไม้ จากการเฝ้าดูสิ่งมีชีวิตและสิ่งไร้ชีวิต จากการไม่ยึดติดกับความเป็นเจ้าของ เพราะโลกนี้ไม่ใช่ของเขาหรือของเรา โลกคือบ้านของสรรพชีวิต

ท่านกล่าวว่า “บ้านที่แท้จริงของเจ้าอยู่ที่นี่ และ ณ ขณะจิตนี้ มันไม่ถูกจำกัดด้วยกาลเวลา ขนาดพื้นที่ สัญชาติ หรือเชื้อชาติ บ้านที่แท้จริงของเจ้ามิใช่ความคิดนามธรรม มันคือบางสิ่งที่เจ้าสัมผัสได้ และอาศัยอยู่ได้ในทุกขณะจิต ด้วยสภาพจิตที่เต็มเปี่ยม จดจ่อ และพลังแห่งพุทธะ เจ้าสามารถค้นพบบ้านที่แท้จริงของเจ้าในการผ่อนคลายอย่างสิ้นเชิงทั้งจิตใจ และร่างกายในปัจจุบันขณะ ไม่มีผู้ใดสามารถแย่งมันไปจากเจ้า ผู้อื่นอาจสามารถครอบครองประเทศของเจ้า จองจำเจ้าในคุก แต่พวกเขาไม่สามารถแย่งชิงบ้านที่แท้จริงและอิสรภาพของเจ้าได้”

รักกันดีกว่าเกลียดกัน เป็นเพื่อนกันดีกว่าเป็นศัตรู สร้างสันติภาพดีกว่าสงคราม ทุกขณะจิตก็คือปาฏิหาริย์ ทุกวันที่เหลืออยู่คือวันที่มีความหมาย

และอย่างที่ท่านบอก “มีทางใดที่ดีไปกว่าการเริ่มต้นวันด้วยการยิ้ม?”

(พิมพ์ครั้งแรก เปรียว 2551)

วินทร์ เลียววาริณ
19 กรกฎาคม 2551

ที่มา : http://winbookclub.com/frontpage.php

ทั่วไปแล้วในการเริ่มต้นใหม่ เรามักคิดถึงความสัมพันธ์ระหว่างเรากับคนอื่นๆ เสมอ

มาวันหนึ่ง พี่โก๋เปิดหนังสือ the Mindfulness bellซึ่งมักอัพเดทคำสอนของหมู่บ้านพลัมใหม่ๆอยู่เรื่อยๆ เปิดเจอหน้าหนึ่ง เกี่ยวกับการเริ่มต้นใหม่นี่แหละ  จำได้คร่าวๆ ผสมกับที่พี่โก๋เล่า มีหลวงพี่รูปหนึ่งท่านพูดถึงเรื่องนี้ว่า

“ก่อนที่จะล้างจาน ฟองน้ำของเราสะอาดแล้วหรือยังนะ”

domdom+ posted

แว่บไปอ่านงานของเสกสรรค์เรื่องพุทธทาสกับสังคมไทย แล้วมีบางตอนเขียนถึงหลวงปู่ติช ด้วยภาษาที่พวกเรามักส่ายหน้า ไม่เข้าใจๆกัน  :O) เลยเอามาฝาก

———–

เมื่อวันก่อนผมถามนักศึกษาในห้องเรียนผมว่า ใครไปลงประชามติบ้าง ปรากฎว่าค่อนห้องไม่ได้ไป ผมถามว่า ใครไม่ชอบคุณทักษิณบ้างก็เงียบ ใครไม่ชอบคมช.(คณะมนตรีความมั่นคงแห่งชาติ) บ้างก็เงียบ ถามว่า ไม่ชอบใครเลย เฉยๆ กันทุกคนใช่ไหม คือสนใจแต่ตัวเอง

                อันนี้คือปัญหาที่ใหญ่ที่สุดที่ต้องเลิก และทำให้ท่านพุทธทาสจับประเด็นนี้ตั้งแต่ต้น เพราะท่านมองเห็นเลยว่าตัวกูของกู ต้องเลิก แล้วตัวมึงเป็นของกูก็ต้องเลิก คือมันเป็นปัญหาใจกลางของมนุษยชาติ

                ผมอ่านเรื่องของอิทัปปัจจยตา ก็ไปนึกถึงคำสอนของเซน โดยเฉพาะคำสอนของท่านติช นัท ฮันห์ ท่านชี้ประเด็นเดียวกัน ถ้าผมถ่ายทอดผิดก็ขออภัยด้วย เพราะผมอ่านมาจากภาษาอังกฤษ ท่านชี้ให้เห็นว่า ถ้าอยากจะหลุดพ้นต้องเข้าใจสามอย่างคือ 1.สุญญตา หลมายถึง เห็นอนัตตา คือความว่างเปล่าของตัวตน 2. อนิมิตตา อันนี้สำคัญมากหมายถึงเห็นอนิจจังแล้วถอนนิมิตได้ ท่านบอกว่า เลิกจับโลกที่เป็นจริงมาใส่กรอบคิดซะที อันนี้เป็นปัญหาใหญ่ของปัญญาชน คือทุกอย่างจะต้องไปตีความ ตัดสิน มันไม่ช่วยให้เข้าใจสัจธรรม โลกดำเนินไปตามครรลองของมัน ไม่ต่างกับอิทัปปัจจยตา คนในยุคปัจจุบันเข้าใจยาก แต่ถ้าเข้าใจแล้วจะมีความสุขแบบฉับพลัน  3. อัปปณิหิตา คือเห็นทุกข์แล้วถอนความปรารถนาได้ ไม่ต้องมีจุดหมาย ไม่ต้องไปต้งความคาดหวัง ไม่ต้องตั้งวัตถุประสงค์ คืออยู่กับปัจจุบันขณะ ซึ่งอาจารย์ทางด้านมหายานหลายท่านเขียนเรื่องเหล่านี้ไว้ เช่น เส้นทางที่ปราศจากจุดหมาย

                การไม่มีจุดหมาย ไม่ได้หมายความว่าอยู่เรื่อยเปื่อยเฉี่อยแฉะแบบพวกไม่มีบ้าน หรือคนตกทุกข์ได้ยาก ไม่ใช่ แต่เป็นการสอนในทาง positive สอนให้กลับกัน คือจงเผชิญทุกอย่างในชีวิตอย่างไม่หลบตา บางทีเราอาจจะไปไม่ถึงขั้นการไม่มีความหวัง ไม่มีความหวังอะไรเลย แต่ว่าเราต้องกล้าที่จะเห็นมันตามความเป็นจริง ถ้าปฏิบัติได้ก็มีความสุข เดินไปเจอใครก็ไม่คาดหวังอะไรทั้งสิ้น แล้วทุกอย่างจะดี มีจิตสงบ

สามอย่างที่ท่านนัท ฮันห์บอกอยู่ในหนังสือ Zen Keys ทำให้ผมเกิดแรงบันดาลใจเขียนบทกวีออกมาสี่บาท เอามาแถมให้พวกเรา ซึ่งจะตรงกับที่ท่านพุทธทาสบอก ผมเขียนว่า …

                ทะเลอยู่ในหยาดฝน

                ผู้คนอยู่ในตัวเรา

                ที่ราบอยู่ในขุนเขา

                จันทร์วางเงาอยู่ที่ใด

                ตามที่เซนสอน ถ้าจิตใสกระจ่างก็เหมือนสะท้อนภาพดวงจันทร์ที่เป็นจันทร์เพ็ญ ก็คือซาโตรินั่นเอง

                ทะเลอยู่ในหยาดฝน ถ้าเรามองเห็นทะเลในหยาดฝนเมื่อไหร่ เราก็รู้ว่าสรรพสิ่งล้วนเกี่ยวโยงสัมพันธ์กัน ไม่มีอะไรเป็นตัวตน ผู้คนอยู่ในตัวเรา จะเห็นผู้อื่น ไม่เห็นแต่ตัวเอง และเห็นตัวเราในผู้อื่น ที่ราบอยู่ในขุนเขา  อันนี้สำคัญมาก จะทำให้เราเลิกปลื้มไปกับลาภ ยศ สรรเสริญ เพราะจริงๆ แล้ว ที่เราเรียกว่าขุนเขา เพราะมีการดำรงอยู่ของที่ราบ   ไม่งั้นเราไม่มีวันรู้ว่านี่คือขุนเขา เพราะฉะนั้น มันแยกออกจากที่ราบไม่ได้เลย ท่านนัท ฮันห์ชอบใช้คำว่า interbeing คือทุกคนมีการอยู่อย่างสัมพันธ์กับผ์อื่นและสิ่งอื่นตลอดเวลา สิ่งเหล่านี้ผมอ่านเทียบกับงานท่านพุทธทาสตอบสั้นๆ ได้ว่ายืนยัน ( confirm ) คือเห็นตรงกันหมด

————-  คลิกอ่านทั้งหมด ————- 

bautroi